فروپاشی بیرون / آشکارشدن درون (تدبری در آیات ابتدایی سوره تکویر)

به گزارش پژواک آنلاین، خداوند متعال در سوره مبارکه تکویر، در آیات ۱ تا ۱۳، با مجموعه‌ای از تصویرها و رخدادهای پی‌درپی، از برهم‌خوردن نظام آشنای دنیا و برپا شدن نظامی جدید سخن می‌گوید. در دسته نخست، آیات ۱ تا ۶، آنچه برای انسان ثابت و تغییرناپذیر به نظر می‌رسد، دگرگون می‌شود؛ خورشید درهم پیچیده می‌شود، ستارگان فرو می‌ریزند، کوه‌ها به حرکت درمی‌آیند و دریاها برافروخته می‌شوند.

فروپاشی بیرون / آشکارشدن درون
(تدبری در آیات ابتدایی سوره تکویر)

در دسته دوم، آیات ۷ تا ۱۳، سخن از ورود به مرحله‌ای دیگر است؛ جان‌ها با یکدیگر پیوند می‌یابند، از دختر زنده‌به‌گور پرسیده می‌شود، نامه‌های اعمال گشوده می‌شود، آسمان کنار زده می‌شود و بهشت و دوزخ آشکار می‌گردند. و سرانجام، همه این صحنه‌ها به یک نقطه ختم می‌شود:

«عَلِمَتْ نَفْسٌ مَا أَحْضَرَتْ» هر انسانی درمی‌یابد که چه چیزی با خود آورده است. گویی قرآن ابتدا جهان بیرون را فرو می‌ریزد تا انسان با حقیقت درون خود مواجه شود. ما معمولاً جهان را همین‌گونه که هست، قطعی و همیشگی فرض می‌کنیم؛ خورشید طلوع می‌کند، ستاره‌ها در آسمان‌اند، کوه‌ها بر جای خود استوارند، دریاها جاری‌اند و زندگی همچنان ادامه دارد.

این ثبات آن‌قدر برای ما عادی شده که دیگر به آن نمی‌اندیشیم؛ تا جایی که گویی همین وضعیت، حقیقت نهایی جهان است اما سوره تکویر از همین‌جا آغاز می‌کند: آنچه تو ثابت و قطعی می‌پنداری، ثابت نیست. قرآن ابتدا این تصویر آشنا را به هم می‌ریزد؛ خورشید، ستاره، کوه، دریا و آسمان را از جای همیشگی‌شان خارج می‌کند تا پرده عادت کنار برود و انسان بفهمد:

دنیا قرار نیست همیشه همین‌طور بماند. و آنگاه که این پرده کنار رفت، نوبت انسان می‌رسد؛ در آن روز دیگر مسئله این نیست که جهان چه شکلی شده است، بلکه مسئله این است که من با خودم چه آورده‌ام؟

دنیا را تکان می‌دهد، تا ما تکانی بخوریم؛ بیرون را فرو می‌ریزد، تا درون آشکار شود.

برگرفته از سخنان خطیب ارجمند محمد خاجی